Afgemeten aan de WOZ-waarde staat nu 25 procent van de hypotheken van Nederlandse woningeigenaren onder water. Om deze reden moet het maximale hypotheekbedrag worden afgebouwd van nu 106 naar 90 procent ‘in de komende jaren of decennia’. Dat stelde president Klaas Knot van De Nederlandsche Bank eind vorige week in een tv-uitzending van Nieuwsuur. ‘Mensen moeten eigen geld meenemen als buffer op de woningmarkt’, aldus Knot. Bovendien lopen banken en daarmee de financiële stabiliteit van Nederland groot gevaar door de steeds hogere hypotheekschuld.
Nu ligt de schuld van 640 miljard euro op 120 procent van het bruto binnenlands product (BBP) maar bij ongewijzigd beleid loopt dit bedrag ‘met tientallen procenten’ op, aldus Knot. Knot stelt dat Nederlandse banken nu al te lijden hebben onder die hoge hypotheekschuld. De balansen van de banken staan volgens hem uit het lood door het grote financieringsgat, het verschil tussen de hypotheekschuld van 640 miljard vergeleken met het spaargeld van huishoudens van ongeveer 358 miljard euro. Dit is volgens hem een van de oorzaken dat Nederlandse banken tijdens de financiële crisis in 2008 en 2009 relatief hard werd getroffen.
Knot heeft zijn analyse eerder al gedeeld met premier Mark Rutte en minister van Financiën Jan Kees de Jager. Dat zij zijn analyse niet delen, weerhoudt Knot niet zijn boodschap te blijven verkondigen. ‘Mijn enige verantwoordelijkheid is de financiële stabiliteit van Nederland bewaken.’
Overigens hield Chris Buijink, secretaris-generaal op het ministerie van Economische Zaken, in zijn traditionele nieuwjaarsartikel een percentage van 130 procent van het BBP aan als hypotheekschuld. De topambtenaar noemde het uitblijven van hervormingen op de woningmarkt ‘schadelijk’ voor de economie. Als de woningmarkt niet snel wordt vlotgetrokken, glijdt ook de arbeidsmarkt volgens hem verder af. Die wordt dan minder efficiënt en werknemers minder mobiel.
In tegenstelling tot Knot pleit hij niet voor beperking van de hypotheekrenteaftrek. Wat hem betreft moeten huishoudens worden gestimuleerd om meer af te lossen. ‘Een snelle beslissing op dit terrein is geboden om onnodige onzekerheid op de Nederlandse woningmarkt te voorkomen.’