Het rommelt behoorlijk binnen de grote Nederlandse banken. Ze worstelen hoe het nu verder moet met hun commerciële vastgoedafdelingen waaronder financiering, asset management en eigen ontwikkelingsactiviteiten. De markt heeft daar al de signalen en de uitwerking daarvan gezien bij ING Groep. De full service vastgoedpoot ING Real Estate waar in het verleden zo veel moois uitkwam, is al een tijd niet meer: opgeknipt en opgedeeld in de rest van het ING concern (financiering) of in de etalage gezet (asset management, ontwikkeling). Ook bij de andere bankverzekeraar SNS Reaal zien we de interne worsteling: de vastgoedfinancieringspoot SNS Property Finance heeft na flinke bleeders het buitenland vaarwel gezegd en concentreert zich nu op het eigen thuisland.
Maar er komen nieuwe bedreigingen aan die misschien wel de definitieve nekslag kunnen geven aan het bestaan van commerciële vastgoedactviteiten binnen de grootbanken. Zo heb ik van enkele marktpartijen vernomen die vorige week donderdag aanwezig waren op het IVBN-jubileumcongres dat toezichthouder DNB nieuwe vergaande maatregelen voor banken in petto heeft. Zo wil DNB, geruggensteund door de nieuwe strengere Basel III kapitaalseisen, het toezicht op banken met een vastgoedafdeling verscherpen door hen te verplichten meer controlemaatregelen in de organisatie in te bouwen.
Naar verluidt zou dit kunnen leiden tot - zo wordt binnen DNB-kringen hardop gedacht - het benoemen van een ‘echte' vastgoedman in het allerhoogste bestuursorgaan, zeg maar het niveau van de raad van bestuur en/of de raad van commissarissen. Als een bank voor ettelijke honderden miljoenen moet afboeken op vastgoed, of het nu financieringen, beleggingen of ontwikkelingen zijn, dan is de argumentatie daarvoor uit de mond van de hoogste vastgoedman die zitting heeft in de raad van bestuur meer acceptabel voor de buitenwacht dan als zijn collega-directielid, die ik noem maar wat uit de ‘capital markets' hoek komt, dit moet uitleggen.
DNB is meer dan ooit gespitst op het managen van risico's en vastgoed wordt door deze toezichthouder gebrandmerkt als een broeinest van zowel financiële als integriteitsrisico's. Dat leid ik af uit de vrijgegeven speech van DNB-directielid Joanne Kellerman op de IVBN-bijeenkomst. Het is treurig om te constateren maar het imagoprobleem van vastgoed is eigenlijk alleen maar groter geworden.
Maar ik moet het nog zien of de grootbanken een vastgoedman zullen toelaten binnen hun raden van bestuur of commissarissen, als het ooit zover zal komen. Eerder is nu het omgekeerde het geval: niet-vastgoedmannen krijgen de leiding van vastgoedafdelingen. Kijk maar naar ING Real Estate Finance.
De nieuwe controlemaatregelen zullen een onmiskenbare invloed hebben op de Rabo Vastgoed Groep van Rabobank, de enige bank die financieren, beleggen en ontwikkelingen van vastgoed binnen één organisatie nog mogelijk maakt. Rabo, bang als ze is om de gekoesterde triple-A rating te verliezen, zal beslist continu de positie van haar vastgoedactiviteiten afwegen en evalueren en ik sluit niet uit dat er onderdelen op afstand zullen worden geplaatst. Als het zeer ervaren ING Real Estate niet meer als eenheid voortbestaat, waarom zou Rabo dat met haar vastgoedpoot wel zelfstandig kunnen blijven?
Rogier Hentenaar
Hoofdredacteur Vastgoedjournaal