De gebiedsontwikkelingsprojecten in Nederland worden zwaar getroffen door de financiële crisis. In de grote steden Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht neemt het aantal binnenstedelijke bouwprojecten zowel in volume als in tempo dit en volgend jaar in rap tempo af.
Dat zeggen de wethouders van de grote steden tegenover deze krant. Dit jaar zal de afname 20 tot 50% zijn ten opzichte van eerdere niveaus. Ook voor 2011 wordt een vergelijkbare daling verwacht.
De forse afname leidt tot een nog veel grotere misère in de bouw dan nu al aan de orde is. Er wordt jaarlijks voor zeker euro 3,5 mrd minder aan woningen gebouwd dan gepland. Daarbij komt nog een terugval van nog enkele miljarden extra bij het stilleggen van andere gerelateerde vastgoedprojecten.
Ernstig verlamd
De economische crisis heeft ontwikkelaars, beleggers, woningcorporaties en gemeenten, betrokken bij grote projecten zoals de aanleg van stationszones en woon-winkelwijken, ernstig verlamd. De ontwikkelaars hebben zwaar moeten saneren. Corporaties verminderen hun investeringen. Beleggers en banken zijn terughoudend. De gemeenten krijgen door de afname van de bouwprojecten minder geld binnen en moeten daarom bezuinigen.
Ook in economisch sterke gebieden buiten de Randstad valt de projectontwikkeling binnen- en buitenstedelijk grofweg met een kwart tot de helft terug. In minder centraal gelegen regio's als Enschede is zelfs sprake van een krimp met meer dan 50%. Maar ook Eindhoven ziet een halvering van het aantal projecten.
Schaalverkleining
Bij gebiedsontwikkeling plannen en realiseren meerdere partijen, zoals private bedrijven, overheden en woningcorporaties, gezamenlijk de invulling van een gebied. Veel ontwikkelaars hebben nu projecten gestopt of hebben over de invulling ervan heronderhandeld.
Gemeenten proberen met schaalverkleining, grotere flexibiliteit, het nemen van een groter eigen risico en het later afrekenen van de grond ontwikkelaars 'comfort' te bieden, zoals wethouder Marnix Norder van Den Haag het noemt.
Geplande woningen
'Ik verwacht dat we twee à drie jaar een tempo en een volume realiseren van twee derde van wat we gewend waren', zegt de Utrechtse wethouder Harrie Bosch. 'En dan mogen we nog niet klagen.' Zijn collega Maarten van Poelgeest van Amsterdam schat een terugval met de helft: 'zo'n 50% in 2010 en 33% in 2011'. Alle Amsterdamse woningcorporaties investeren minder.
Norder voorziet in Den Haag een terugval met 20% in 2010 en nog eens eenzelfde portie in 2011. In Rotterdam zijn vorig jaar van de 3200 geplande woningen 700 stuks niet gerealiseerd. Dat is bijna 30%, rekent wethouder Hamit Karakus voor. 'Stel dat daar dit jaar nog eens 10% extra bij komt.'
'Het is heel ernstig', zegt wethouder Roelof Bleeker van Enschede. 'In Enschede bouwden we vorig jaar 800 woningen, dit jaar naar verwachting 400 of minder.'
'Grote ontnuchtering'
Totale cijfers over gebiedsontwikkeling zijn er niet, zegt hoogleraar Friso de Zeeuw van de TU Delft. Hij schat dat de gebiedsontwikkeling is gehalveerd. Bij veel overheden staat de planning deels los van de marktmogelijkheden. 'De grote ontnuchtering komt als de gemeenteraadsverkiezingen zijn geweest en de rijksbezuinigingen concreet worden.'
Copyright (c) 2010 Het Financiële Dagblad
Door: Verbraeken, H.